Lưu trữ máu cuống rốn: Mục đích, rủi ro, chi phí và cơ hội

Máu cuống rốn (máu dây rốn) từng bị loại bỏ như một chất thải y tế, nhưng hiện nay được biết đến là một nguồn tế bào gốc máu hữu ích. Tế bào gốc máu từ cuống rốn đã được sử dụng để điều trị một số bệnh về máu cho trẻ em từ năm 1989 và nghiên cứu về việc sử dụng nó để điều trị cho người lớn đang có nhiều tiến bộ.

Bài viết này Medeze sẽ giúp bạn hiểu được những lợi ích và rủi ro của việc lưu trữ tế bào gốc máu cuống rốn cho con, chi phí và thủ tục lưu trữ loại tế bào này của các ngân hàng tế bào gốc tại Việt Nam.

Tế bào gốc máu cuống rốn là gì?

Máu cuống rốn là máu còn lại trong nhau thai và dây rốn sau khi sinh em bé. Nó rất giàu tế bào gốc tạo máu (HSCs) và những tế bào này có thể được sử dụng để điều trị nhiều bệnh ung thư khác nhau về máu cũng như các bệnh liên quan tới miễn dịch và rối loạn di truyền.

Các ngân hàng lưu trữ máu cuống rốn thực chất là lưu trữ tế bào gốc tạo máu được thu thập từ máu trong cuống rốn trẻ sơ sinh.

lưu trữ tế bào gốc máu cuống rốn
Tế bào gốc tạo máu được lấy từ máu cuống rốn trẻ sơ sinh

Tế bào gốc tạo máu (HSCs) có thể tạo ra mọi loại tế bào trong máu – tế bào hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu. Tế bào gốc tạo máu chịu trách nhiệm cho sự phát triển của hệ thống miễn dịch và máu của em bé. Trên thực tế, tế bào gốc tạo máu có trách nhiệm duy trì máu và hệ thống miễn dịch của chúng ta trong suốt cuộc đời!

Xem thêm về tế bào gốc tạo máu là gì, vai trò của chúng như thế nào tại: Tế bào gốc tạo máu (HSCs) là gì?

Mục đích lưu trữ máu cuống rốn cho con

Khi nghiên cứu về tế bào gốc từ máu cuống rốn và việc sử dụng nó để điều trị các bệnh về máu ngày càng phát triển, thì câu hỏi đặt ra là liệu mọi người có nên lưu trữ riêng máu cuống rốn của con mình để sử dụng trong tương lai hay không?

Hiện nay, tế bào gốc lấy từ máu cuống rốn có thể được sử dụng trong điều trị và hỗ trợ hơn 80 bệnh lý như: Bệnh bạch cầu, u lympho, ung thư máu, suy tủy, bệnh tự miễn (lupus ban đỏ) hoặc các bệnh rối loạn di truyền (như thiếu máu, tan máu bẩm sinh)…

Ngoài ra, tế bào gốc máu cuống rốn còn được nghiên cứu trong điều trị nhiều bệnh lý khác như tổn thương tim, tổn thương tủy sống, tổn thương não.

Do vậy, nhiều gia đình chọn lưu trữ tế bào gốc máu cuống rốn cho con như “bảo hiểm sinh học trọn đời” (phục vụ điều trị các bệnh sau này) cho chính đứa trẻ hoặc các thành viên khác trong gia đình khi có vấn đề về sức khỏe.

Tại sao nhiều người lưu trữ tế bào gốc máu cuống rốn?

lưu trữ máu cuống rốn cho con
Ngày càng có nhiều gia đình lưu trữ máu cuống rốn cho con để có thêm một sự lựa chọn trong tương lai

Các gia đình quyết định lưu trữ tế bào gốc máu cuống rốn cho con mình vì nhiều lý do, bao gồm:

  • Yên tâm: Gia đình cảm thấy yên tâm khi biết rằng họ con họ sẽ được sử dụng các phương pháp điều trị y tế tiềm năng nếu cần.
  • Công dụng: Tế bào gốc tạo máu đã được chứng minh và sử dụng trong y học cấy ghép hơn 30 năm qua và ngày nay có thể được sử dụng trong điều trị hơn 80 bệnh lý.
  • Tiềm năng: Các thử nghiệm lâm sàng về y học tái tạo đang sử dụng máu cuống rốn để điều trị nhiều bệnh lý nguy hiểm khác, có hơn 250 bệnh lý đang được thử nghiệm.
  • Thu thập dễ dàng: Máu dây rốn có thể thu thập một cách dễ dàng và không ảnh hưởng tới mẹ và bé.
  • Giữ nó trong gia đình: Tế bào gốc được sử dụng cho chính đứa trẻ hoặc cũng có thể là anh chị em ruột trong gia đình.

Xem thêm: Tế bào gốc đang giúp con người điều trị được những bệnh gì?

Những rủi ro

Quá trình thu thập máu cuống rốn từ trẻ sơ sinh không gây nguy hiểm tới mẹ và bé nên không có rủi ro trong việc lấy mẫu để lưu trữ. Tuy nhiên có những vấn đề khác mà các bậc cha mẹ cần quan tâm khi quyết định có lưu trữ tế bào gốc máu cuống rốn cho con như:

  • Nếu người mẹ đang mắc một số bệnh truyền nhiễm (như HIV…) hoặc ung thư thì một số ngân hàng có thể sẽ từ chối lưu trữ.
  • Tế bào gốc sau khi thu thập từ máu cuống rốn vì một số lí do có thể không đủ điều kiện để lưu trữ. Thông thường các ngân hàng lưu trữ sẽ hoàn lại tiền đặt cọc nếu không thể lưu trữ tế bào gốc đã thu thập.
  • Tế bào gốc đã lưu trữ, nhưng sau đó không thể sử dụng được để điều trị, trường hợp này hiếm khi xảy ra nhưng vẫn có thể. Các ngân hàng lưu trữ thường có mức bồi thường lớn (đền hợp đồng) để khách hàng yên tâm với rủi ro này.
  • Theo thống kê, hiện nay chỉ một tỷ lệ nhỏ trẻ sơ sinh (ước tính từ 1/1.000 đến 1/200.000) từng phải sử dụng máu cuống rốn đã lưu trữ để điều trị các bệnh lý nguy hiểm.
  • Tế bào gốc không thể được sử dụng để điều trị một số căn bệnh di truyền bởi vì chúng mang cùng những gen đã gây ra căn bệnh này.
  • Chi phí lưu trữ chỉ là một phần trong quá trình lưu trữ, tăng sinh và điều trị bằng tế bào gốc. Chi phí để sử dụng tế bào gốc điều trị bệnh có thể lớn hơn chi phí lưu trữ nhiều lần. Tuy nhiên các ngân hàng lưu trữ tế bào gốc thường có mức bảo hiểm lớn để hỗ trợ khách hàng khi họ phải sử dụng tế bào gốc đã lưu để điều trị các bệnh lý nằm trong danh sách chỉ định.

Các ngân hàng và chi phí lưu trữ

Chi phí lưu trữ tế bào gốc máu cuống rốn sẽ khác nhau tùy thuộc vào từng ngân hàng lưu trữ, gói dịch vụ (thời gian) mà bạn lựa chọn ở ngân hàng đó.

Chi phí lưu trữ tế bào gốc máu cuống rốn ở các ngân hàng tế bào gốc quốc tế có mặt tại Việt Nam khoảng từ 4000 – 5000 USD trở lên (trên 100 triệu đồng). Với chi phí trên, những ngân hàng tế bào gốc quốc tế thường cung cấp gói lưu trữ theo hợp đồng từ 25-30 năm (hoặc 60 năm).

Lưu trữ tế bào gốc ở các ngân hàng tế bào gốc nội địa Việt Nam bạn có thể chọn các gói lưu trữ theo từng năm tùy theo mục đích lưu trữ. Chi phí cho năm đầu tiên (gồm chi phí tư vấn, thu thập, xử lý) khoảng 25-30 triệu đồng, lưu trữ năm thứ 2 trở đi từ khoảng 2-3 triệu đồng trở lên mỗi năm.

Bảng giá lưu trữ tế bào gốc máu cuống rốn của một số ngân hàng lưu trữ tế bào gốc có mặt tại Việt Nam. Update 01-2022.

STT NGÂN HÀNG TẾ BÀO GỐC LOẠI HÌNH – NƠI LƯU TRỮ GÓI LƯU TRỮ CHI PHÍ
1 Medeze Quốc tế – Thái Lan 30 hoặc 60 năm 4.700 USD
2 Cordlife Quốc tế – Singapo 25 hoặc 60 năm 4.300 USD
3 FSCB Quốc tế – Liên kết với ngân hàng tế bào gốc khác để lưu trữ. 21 năm trở lên. 4.950 USD
4 Vinmec Nội địa – Việt Nam Trọn gói hoặc hằng năm Phí 1 năm đầu (gồm chi phí thu thập) khoảng 30 tr. Gói 25 năm khoảng 90 triệu đồng
5 Mekostem Nội địa – Việt Nam Trọn gói hoặc hằng năm Không công khai
6 Bệnh viện Phụ sản Trung Ương Nội địa – Việt Nam Trọn gói hoặc hằng năm Phí 1 năm đầu (gồm chi phí thu thập) là 25 tr. Gói 17 năm khoảng 40 triệu
7 Bệnh viện Truyền máu Huyết học Nội địa – Việt Nam Trọn gói hoặc hằng năm Không công khai
8 Viện Huyết Học Truyền Máu Trung Ương Nội địa – Việt Nam Trọn gói hoặc hằng năm Phí 1 năm đầu (gồm chi phí thu thập) khoảng 25 tr. Phí lưu trữ hàng năm là 2,6 triệu đồng/ năm.

Thông tin chi phí ở bảng trên áp dụng cho 1 mẫu (sinh đơn), trong trường hợp lưu trữ cho con thứ 2 (sinh đôi) chi phí thường sẽ tăng gấp đôi.

Thủ tục lưu trữ máu cuống rốn

Thông thường các ngân hàng lưu trữ tế bào gốc máu cuống rốn quốc tế sẽ thực hiện quy trình lưu trữ theo tiêu chuẩn về lưu trữ tế bào gốc AABB và FDA (Hoa Kỳ). Tế bào gốc máu cuống rốn sẽ được lưu trữ theo các bước cơ bản như sau:

  1. Tư vấn, kí hợp đồng
  2. Thu thập mẫu máu cuống rốn từ quá trình sinh con, thường diễn ra trong vài phút và thu thập khoảng 50ml máu.
  3. Vận chuyển mẫu tới ngân hàng lưu trữ. Thường trong 1-2 ngày.
  4. Kiểm tra, phân lập và nuôi dưỡng tế bào gốc tạo máu từ mẫu thu thập
  5. Thông báo tình trạng tế bào gốc tạo máu và tiến hành lưu trữ.

Xem thêm: Lưu trữ tế bào gốc – Những điều bạn cần biết về dịch vụ này

Anh chị em ruột có sử dụng tế bào gốc máu dây rốn của nhau?

Có nhiều người thắc mắc về việc anh chị em ruột trong gia đình có thể sử dụng tế bào gốc máu cuống rốn của nhai trong điều trị hay không? Câu trả lời ngắn gọn là có thể, nhưng nó phụ thuộc rất nhiều vào bệnh lý được điều trị. Và cuối cùng đó là quyết định của bác sĩ điều trị.

anh chị em trong gia đình có thể dùng tế bào gốc của nhau
Anh chị em trong gia đình có thể sử dụng tế bào gốc của nhau.

Anh chị em trong gia đình đang cần sử dụng tế bào gốc có thể sử dụng máu cuống rốn của nhau. Các phương pháp điều trị bằng máu cuống rốn từ một thành viên trong gia đình thành công gấp đôi so với các phương pháp điều trị từ một người không phải là họ hàng. Các mục đích sử dụng có thể bao gồm điều trị:

  • Rối loạn máu
  • Ung thư
  • Hội chứng suy tủy xương

Cơ hội

Một số chuyên gia tin rằng cơ hội mà một đứa trẻ cần tế bào gốc máu cuống rốn của chính mình là khoảng 1/2.700.

Các nhà nghiên cứu đang tìm cách để “hướng dẫn” sự biệt hóa của các tế bào gốc, họ có thể sử dụng các tế bào này để điều trị một số bệnh nhất định. Ví dụ, bằng cách hướng dẫn các tế bào gốc chuyển thành các tế bào sản xuất insulin, họ có thể cấy các tế bào này vào những người mắc bệnh tiểu đường.

Cơ quan Tế bào gốc của California (Hoa Kỳ) cung cấp một danh sách chi tiết về các chương trình bệnh tật và các thử nghiệm lâm sàng hiện đang được tiến hành trong nghiên cứu tế bào gốc (chi tiết tại https://www.cirm.ca.gov/patients/disease-information). Ví dụ về các dự án như vậy bao gồm:

  • Tiêm các tế bào gốc đã sửa đổi trực tiếp vào não sau một cơn đột quỵ
  • Sử dụng các tế bào gốc để thay thế các tế bào bị tổn thương ở tai trong có chức năng phát hiện âm thanh, giúp phục hồi thính giác
  • Thay đổi các gen của tế bào gốc để làm cho chúng có khả năng chống lại các bệnh tật và sau đó đưa chúng vào những người mắc bệnh
  • Nuôi cấy tế bào gốc để sửa chữa xương mỏng manh của những người bị loãng xương

Bài viết có tham khảo thêm thông tin từ