Hiện nay chưa có phương pháp điều trị hiệu quả cho COVID-19, tiêm vắc xin đã được chứng minh là một giải pháp tốt cho vấn đề này, tuy nhiên, vắc xin có một số hạn chế, bao gồm khả năng bảo vệ không phải là 100% và chúng dùng để phòng bệnh chứ không phải để điều trị.

Các phương pháp được nghiên cứu hiện nay tập trung vào điều trị triệu chứng và tăng cường khả năng miễn dịch của cơ thể để tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình tái tạo tổn thương. Về khía cạnh này, tế bào gốc trung mô – với khả năng điều hòa miễn dịch mạnh mẽ – được coi là phương pháp điều trị tiềm năng.

Covid ảnh hướng xấu tới sức khỏe

Theo CDC, các bệnh sau khi mắc COVID có thể được biết đến như di chứng COVID, hội chứng COVID kéo dài, COVID-19 hậu cấp tính, tác động lâu dài của COVID, COVID mãn tính hay gọi đơn giản là hậu Covid. Các chuyên gia trên toàn thế giới đang nỗ lực tìm hiểu thêm về các ảnh hưởng ngắn hạn và dài hạn đối với sức khỏe liên quan đến COVID-19.

nghiên cứu tế bào gốc điều trị covid
Các nhà nghiên cứu vẫn đang tìm hiểu về các ảnh hưởng tới sức khỏe liên quan đến Covid-19

Các thống kê hiện nay cho thấy Virus SARS-CoV-2 tác động rộng và sâu lên các cơ quan, bộ phận cơ thể. Một nghiên cứu tiến cứu ở Vancouver, Canada cũng cho biết 51% bệnh nhân Covid-19 bị giảm chất lượng cuộc sống do những triệu chứng Covid-19 dai dẳng gây ra.

Những cơ quan bị ảnh hưởng nhiều nhất gồm:

Phổi

Phổi là bộ phận bị ảnh hưởng nặng nề nhất khi mắc COVID-19. Triệu chứng viêm phổi thường bắt đầu từ tuần thứ 2 của bệnh. Trong tình trạng nặng, phổi bị tàn phá nghiêm trọng, dẫn đến suy hô hấp nên người bệnh sẽ khó – thậm chí là không thể thở được.

Thần kinh cảm giác

Mất khứu giác, và có thể mất vị giác là những triệu chứng điển hình của Covid-19. Thậm chí, đây còn được coi là dấu hiệu sớm của bệnh.

Các triệu chứng khác

Các biến chứng khác tác động tới các cơ thể con người khi mắc Covid-19 gây ra các triệu chứng gồm:

  • Khó thở, hụt hơi
  • Ho
  • Sốt
  • Đau mắt
  • Đau đầu, chóng mặt
  • Đau cơ
  • Tim đập nhanh
  • Suy gan, thận
  • Suy giảm miễn dịch
  • Giảm trí nhớ
  • Rụng tóc
  • Ảnh hưởng xấu tới sức khỏe sinh sản
  • Sức khỏe tâm thần…

Một số người đã từng mắc COVID-19 gặp phải các ảnh hưởng đa cơ quan hoặc bệnh tự miễn dịch trong một thời gian dài kèm theo các triệu chứng kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng sau khi mắc COVID-19. Ảnh hưởng đa cơ quan có thể tác động tới nhiều hệ thống cơ thể, bao gồm các chức năng tim, phổi, thận, da và não. Các tình trạng tự miễn xảy ra khi hệ miễn dịch của bạn tấn công các tế bào khỏe mạnh trong cơ thể do nhầm lẫn, gây viêm (sưng đau) hoặc tổn thương mô ở những bộ phận cơ thể bị ảnh hưởng.

Cơ chế sử dụng tế bào gốc điều trị bệnh nhân nhiễm Covid-19

Bất thường miễn dịch là lý do chính cho sự tiến triển của bệnh nhân COVID-19 nặng. SARS-CoV-2 nhanh chóng tái tạo sau khi xâm nhập vào cơ thể, kích hoạt hệ thống miễn dịch giải phóng các tế bào viêm và kháng thể. Trong hầu hết các trường hợp, vi rút được hệ thống miễn dịch của cơ thể loại bỏ một cách suôn sẻ. Tuy nhiên, sau khi nhiễm SARS-CoV-2, mạng lưới điều hòa miễn dịch của cơ thể bị mất cân bằng và một số lượng lớn các cytokine gây viêm được giải phóng, dẫn đến hội chứng bão cytokine.

Bão cytokines
Bão cytokines gây ra những tổn thương nghiêm trọng đối với cơ thể

Cơ chế của cơn bão cytokine gây thêm hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS), tổn thương tim cấp tính và nhiễm trùng thứ phát, dẫn đến nhiễm trùng huyết toàn thân và suy đa hệ thống. Các nghiên cứu đã cho thấy sự gia tăng đáng kể nồng độ cytokine trong huyết tương xảy ra ở những bệnh nhân bị COVID-19 nặng, cho thấy bão cytokine đóng một vai trò quan trọng trong các trường hợp tử vong do SARS-CoV-2. Tránh bão cytokine có thể là chìa khóa để điều trị bệnh nhân bị nhiễm COVID-19.

Tế bào gốc trung mô có khả năng điều hòa miễn dịch rộng rãi và có thể điều chỉnh cả hệ thống miễn dịch bẩm sinh và hệ thống miễn dịch thích ứng, làm cho chúng trở thành liệu pháp dựa trên tế bào hứa hẹn nhất cho COVID-19.

Ngoài việc điều chỉnh khả năng miễn dịch, tế bào gốc trung mô cũng có những lợi thế đầy hứa hẹn trong việc điều trị tổn thương và sửa chữa phổi do nhiễm virus. Tế bào gốc trung mô có tiềm năng là biệt hóa đa năng và có thể điều trị hoặc sửa chữa tổn thương mô phổi do virus gây ra.

Sau khi vào cơ thể, tế bào gốc trung mô di chuyển trong phổi có thể biệt hóa thành tế bào biểu mô phế nang và tế bào nội mô mạch máu phổi, có thể làm tăng bài tiết các chất hoạt động bề mặt phế nang và thúc đẩy quá trình tái tạo mạch máu, do đó thúc đẩy quá trình sửa chữa tổn thương. Ngoài ra, tế bào gốc trung mô cũng có thể thúc đẩy quá trình sửa chữa các mô bị tổn thương khác ở bệnh nhân COVID-19. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng tế bào gốc trung mô kích hoạt một loạt các cơ chế sửa chữa bằng cách tiết ra các cytokine, bao gồm các yếu tố tác dụng chống viêm và chống nhiễm trùng, và thúc đẩy hình thành mạch để đẩy nhanh quá trình sửa chữa của thận và ruột.

tế bào gốc trung mô
Tế bào gốc trung mô được coi là phương pháp điều trị tiềm năng cho Covid-19

Những kết quả tích cực đối với bệnh nhân Covid nghiêm trọng

Nghiên cứu tại Hoa Kỳ

Các nhà nghiên cứu Hoa Kỳ đã tiến hành nghiên cứu và đã báo cáo về việc truyền các tế bào gốc trung mô có nguồn gốc từ dây rốn cho những bệnh nhân bị COVID-19 nặng

Các tế bào gốc trung mô dường như ngăn chặn cơn bão cytokine một cách an toàn, đặc trưng của Covid-19, tăng tốc độ phục hồi cho những bệnh nhân bị bệnh nặng nhất và giảm nguy cơ tử vong.

Tiến sĩ Camillo Ricordi và các đồng nghiệp từ Trường Y khoa Miami Miller đã thực hiện một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng so sánh việc truyền tế bào gốc trung mô với giả dược ở 24 bệnh nhân nhập viện với hội chứng suy hô hấp cấp tính nặng do COVID-19. Phát hiện được công bố trên tạp chí Stem Cells Translational Medicine .

Tiến sĩ Ricordi giải thích: “Hai lần truyền 100 triệu tế bào gốc đã được phân phối trong vòng ba ngày, với tổng số 200 triệu tế bào ở mỗi đối tượng.”

Sau một tháng, 91% bệnh nhân trong nhóm được điều trị bằng tế bào gốc đã sống sót, so với 42% ở nhóm dùng giả dược. Tất cả bệnh nhân dưới 85 tuổi vẫn sống sau một tháng điều trị ..

Sự phục hồi cũng nhanh hơn ở nhóm được điều trị bằng tế bào gốc. Hơn một nửa số bệnh nhân được tiêm tế bào gốc trung mô có thể xuất viện trong vòng hai tuần, với hơn 80% hồi phục vào ngày 30, so với dưới 37% ở nhóm chứng.

Tiến sĩ Ricordi nói: “Dây rốn chứa các tế bào gốc tiền thân, hoặc tế bào gốc trung mô, có thể được mở rộng và cung cấp liều điều trị cho hơn 10.000 bệnh nhân chỉ từ một dây rốn”.

Tác giả chính, Tiến sĩ Giacomo Lanzoni, cho biết thêm: “Kết quả của chúng tôi xác nhận tác dụng chống viêm, điều hòa miễn dịch mạnh mẽ của các tế bào này. Chúng đã ức chế rõ ràng cơn bão cytokine, một dấu hiệu của COVID-19 nghiêm trọng.

“Các kết quả có ý nghĩa cực kỳ quan trọng không chỉ đối với COVID-19 mà còn đối với các bệnh khác được đặc trưng bởi các phản ứng miễn dịch dị ứng và siêu viêm, chẳng hạn như Bệnh tiểu đường tuýp 1”

Như vậy, nghiên cứu tại Hoa Kỳ cho thấy việc truyền các tế bào gốc trung mô có nguồn gốc từ dây rốn cho những bệnh nhân bị COVID-19 nặng là an toàn và có lợi ích đáng kể.

Nghiên cứu tại Trung Quốc

Một nghiên cứu thí điểm về cấy ghép tế bào gốc trung mô (MSC) qua đường tĩnh mạch ở Trung Quốc đã thử nghiệm 10 bệnh nhân COVID-19 nguy kịch, nặng hoặc trung bình (phân loại theo tiêu chí của Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc), trong đó 7 bệnh nhân được truyền MSC (1 người bệnh nguy kịch, 4 bệnh nhân nặng và 2 bệnh nhân trung bình) và 3 bệnh nhân (đều thể nặng) được dùng giả dược. Tất cả 7 bệnh nhân được nhận tế bào gốc trung mô đều hồi phục và chuyển biến tích cựcf. Trong số 3 bệnh nhân bệnh nặng nhóm chứng, 1 người tử vong, 1 người phát triển hội chứng suy hô hấp cấp tính và 1 người vẫn ổn định với thể bệnh nặng.

Trong một nghiên cứu khác nhằm đánh giá việc truyền tế bào gốc trung mô từ dây rốn người (hUC-MSC) ở những bệnh nhân bị COVID-19 nặng không đáp ứng với các liệu pháp chăm sóc tiêu chuẩn sau 7 đến 10 ngày điều trị. Có 41 bệnh nhân đủ điều kiện tham gia nghiên cứu, 12 người được truyền tế bào gốc trung mô dây rốn và 29 người chỉ nhận được các liệu pháp chăm sóc tiêu chuẩn (2 nhóm được lựa chọn cân bằng về các đặc điểm nhân khẩu học, kết quả xét nghiệm và mức độ nghiêm trọng của bệnh). Tất cả 12 người được truyền tế bào gốc trung mô từ dây rốn đều hồi phục mà không cần thở máy và được xuất viện về nhà, trong khi 4 bệnh nhân nhóm chứng đã tiến triển bệnh cần thở máy và 3 trong số này đã tử vong.

Các nghiên cứu hiện tại đã chứng minh thêm rằng việc sử dụng tế bào gốc trung mô từ dây rốn trẻ sơ sinh có tác dụng lâu dài đối với các tổn thương phổi và giảm triệu chứng với khả năng dung nạp tốt, cho thấy rằng việc sử dụng tế bào gốc trung mô như một liệu pháp bổ trợ cho bệnh nhân COVID-19 nặng là một lựa chọn khả thi.

Tại Indonesia – Tăng tỉ lệ sống sót gấp 4 lần với nhóm có bệnh nền

Thử nghiệm lâm sàng được thực hiện tại 4 bệnh viện ở Jakarta, Indonesia cho thấy rằng việc điều trị bằng tế bào gốc cho những bệnh nhân mắc COVID-19 có bệnh nền mãn tính như tiểu đường, cao huyết áp hoặc bệnh thận đã làm tăng khả năng sống sót của họ lên gấp 4 lần.

Tất cả 40 bệnh nhân tham gia nghiên cứu ngẫu nhiên mù đôi có đối chứng đều là người lớn được chăm sóc đặc biệt đã được đặt nội khí quản do COVID-19 gây ra. Một nửa được truyền tĩnh mạch có chứa tế bào gốc từ mô dây rốn và một nửa được truyền không có tế bào này.

Ismail Hadisoebroto Dilogo, giáo sư y khoa tại Bệnh viện Trung tâm Cipto Mangunkusumo-Đại học Indonesia, cho biết tỷ lệ sống sót của những người nhận tế bào gốc cao hơn 2,5 lần và thậm chí còn tăng cao hơn – 4,5 lần.

Ismail Hadiosoebro Dilogo
Ismail Hadiosoebro Dilogo. giáo sư y khoa tại Bệnh viện Trung tâm Cipto Mangunkusumo – Đại học Indonesia, tác giả của nghiên cứu.

Ông nói rằng việc truyền tế bào gốc cũng được chứng minh là an toàn và dung nạp tốt, không có biến chứng đe dọa tính mạng hoặc phản ứng dị ứng cấp tính trong bảy ngày theo dõi sau khi truyền.

Dilogo cho biết: “Nguyên nhân chính xác của cơn bão cytokine vẫn chưa được biết rõ, nhưng nghiên cứu của chúng tôi chỉ ra rằng sự hiện diện của các tế bào gốc từ dây rốn giúp cải thiện khả năng sống sót của bệnh nhân bằng cách điều chỉnh hệ thống miễn dịch hướng tới trạng thái miễn dịch chống viêm”.

Chính phủ Việt Nam đề xuất nghiên cứu, áp dụng

GS.TS Nguyễn Thanh Liêm, nguyên Giám đốc Bệnh viện Nhi T.Ư vừa đề xuất lên Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính 2 phương pháp điều trị bệnh nhân COVID-19. Ngày 20/9/2021, Văn phòng Chính phủ truyền đạt ý kiến của Thủ tướng yêu cầu Bộ trưởng Bộ Y tế nghiên cứu 2 phương pháp điều trị của GS.TS Nguyễn Thanh Liêm là:

  • Truyền huyết tương có chứa kháng thể chống virus SARS-CoV-2 của những người vừa khỏi COVID-19 cho các bệnh nhân COVID-19 có nguy cơ chuyển nặng
  • Truyền tế bào gốc trung mô từ dây rốn sớm cho các bệnh nhân COVID-19 có biểu hiện suy hô hấp để ngăn chặn cơn bão cytokine – nguyên nhân tử vong hàng đầu ở bệnh nhân suy hô hấp.
Điều trị bệnh nhân Covid nặng ỏ Bệnh viện Nhiệt Đới
Điều trị bệnh nhân Covid nặng ở Bệnh viện Nhiệt Đới.

GS.TS Nguyễn Gia Bình, Tổ trưởng Tổ hội chẩn bệnh nhân nặng (Tiểu ban Điều trị, Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch COVID-19) cho biết: “Khi bệnh nhân đã suy hô hấp do cơn bão cytokine đến nay chưa có phương pháp điều trị hiệu quả”. Tỉ lệ tử vong cao, theo một số báo cáo lên đến 70%. Cho đến nay đã có 7 báo cáo về truyền tế bào gốc trung mô, 4 nghiên cứu ở pha I và 3 nghiên cứu ở pha II có so sánh với nhóm không truyền. Một nghiên cứu gần đây đăng trên tạp chí Stem Cell Translational Medicine cho thấy, truyền tế bào gốc đã tăng tỉ lệ sống chung lên 2,5 lần so với nhóm không truyền. Khi phân tích sâu thêm cho nhóm có bệnh nền, tỉ lệ sống đã tăng lên 4 lần.

Chuyên gia cho biết, tế bào gốc trung mô điều hòa phản ứng miễn dịch làm dịu bớt cơn bão cytokine, giảm việc giải phóng các cytokine độc hại, chống xơ phổi, tái tạo nhu mô phổi, giảm quá trình chết tế bào…

Xem thêm: Phục hồi, tái tạo sức khỏe sau Covid bằng Tế bào gốc

Live your life you love!

sent from Medeze with ❤️!