Đại dịch COVID đã xuất hiện hơn 2 năm qua và những hiểu biết về các tác động tiêu cực tới sức khỏe người mắc COVID đang dần hé lộ. Các báo cáo gần đây đã chỉ ra rằng không chỉ COVID cấp tính mới là mối đe dọa tính mạng mà các triệu chứng hậu COVID cũng có thể gây ra các tình trạng nghiêm trọng.

Hiện nay đã có nhiều thử nghiệm nghiên cứu phương pháp điều trị hội chứng hậu Covid, trong đó liệu pháp tế bào gốc là một trong những phương pháp chữa trị đầy hứa hẹn.

Di chứng hậu Covid

Theo Trung tâm kiểm soát bênh tật Tp. HCM, tình trạng hậu COVID-19 xảy ra ở những người có tiền sử nhiễm bệnh với các triệu chứng và kéo dài ít nhất 2 tháng mà không thể giải thích bằng chẩn đoán thay thế. Tình trạng này có thể khiến sức khỏe người bệnh bị suy giảm kéo dài, có tác động nghiêm trọng đến khả năng quay trở lại làm việc hoặc tham gia cuộc sống xã hội. Hậu COVID-19 ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần thể chất và có thể gây ra những hậu quả kinh tế đáng kể cho bản thân, gia đình và cho xã hội.

Các triệu chứng báo hiệu tình trạng hậu COVID-19

Có khoảng 200 triệu chứng liên quan đến hội chứng hậu COVID-19, đặc biệt ở những bệnh nhân đã trải qua điều trị hồi sức tích cực. Người nhiễm COVID-19 nhiều tuần đến nhiều tháng sau khi khỏi bệnh vẫn còn đối mặt với hàng loạt triệu chứng và di chứng kéo dài như sốt nhẹ, khó thở, ho kéo dài, mệt mỏi, đau cơ, khớp, rụng tóc, xơ phổi, tim đập nhanh hoặc đánh trống ngực, rối loạn nội tiết, huyết học bị huyết khối… Có trường hợp xuất hiện rối loạn tiêu hóa (ăn không ngon miệng, chán ăn, đau dạ dày, tiêu chảy…), rối loạn vị giác hoặc khứu giác, phát ban…

Khám hậu Covid tại bệnh viện Chợ Rẫy
Khám hậu Covid tại bệnh viện Chợ Rẫy. Nguồn Thành ủy TP.HCM.

Người bệnh trong giai đoạn hậu COVID-19 cũng có thể gặp các triệu chứng về tâm thần kinh như rối loạn tâm lý, giảm sự tập trung, lo âu, trầm cảm, bồn chồn, rối loạn giấc ngủ, mau quên, không tập trung. Thường xuất hiện tình trạng não sương mù, nhận thức kém, đọc chậm, giảm trí nhớ ngắn hạn, thay đổi tâm trạng.

Với người có sẵn bệnh nền như bệnh tim mạch, tiểu đường, đặc biệt là hô hấp, viêm phổi tắc nghẽn mạn tính COPD, viêm phế quản mạn… khi COVID-19 xảy ra trên nền bệnh đó có thể khiến tổn thương vốn có của họ trở nên nặng hơn.

Một số người khỏi bệnh sau khi mắc COVID-19 nghiêm trọng có thể gặp phải các ảnh hưởng xấu tới đa cơ quan hoặc bệnh tự miễn dịch trong một thời gian dài kèm theo các triệu chứng trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng. Không chỉ biểu hiện bằng các triệu chứng lâm sàng kể trên, người bệnh còn có thể xuất hiện những bất thường cận lâm sàng như tăng men tim kéo dài, rối loạn đường huyết, rối loạn hormon giáp, giảm độ lọc cầu thận; rối loạn chức năng hô hấp (giảm độ khuếch tán phổi, hạn chế dung tích phổi; bất thường hình ảnh học, xơ phổi, giãn phế quản trên CT scan ngực) rối loạn chức năng tâm thất qua siêu âm tim…

Cơ chế sử dụng tế bào gốc để phục hồi, tái tạo tổn thương sau Covid

Bất thường miễn dịch là lý do chính cho sự tiến triển của bệnh nhân COVID-19 nặng. SARS-CoV-2 nhanh chóng tái tạo sau khi xâm nhập vào cơ thể, kích hoạt hệ thống miễn dịch giải phóng các tế bào viêm và kháng thể. Trong hầu hết các trường hợp, vi rút được hệ thống miễn dịch của cơ thể loại bỏ một cách dễ dàng. Tuy nhiên, sau khi nhiễm SARS-CoV-2, mạng lưới điều hòa miễn dịch của cơ thể bị mất cân bằng và một số lượng lớn các cytokine gây viêm được giải phóng dẫn đến hội chứng bão cytokine

Cơ chế của cơn bão cytokine gây thêm hội chứng suy hô hấp cấp, tổn thương tim cấp tính và nhiễm trùng thứ phát, dẫn đến nhiễm trùng huyết toàn thân và suy đa hệ thống. Các nghiên cứu đã cho thấy sự gia tăng đáng kể nồng độ cytokine trong huyết tương xảy ra ở những bệnh nhân bị COVID-19 nặng, cho thấy bão cytokine đóng một vai trò quan trọng trong các trường hợp tử vong do SARS-CoV-2.

Tế bào gốc trung mô đã được chứng minh là có khả năng điều hòa miễn dịch mạnh mẽ và có thể điều chỉnh cả hệ thống miễn dịch bẩm sinh và hệ thống miễn dịch thích ứng, làm cho chúng trở thành liệu pháp dựa trên tế bào hứa hẹn nhất cho COVID-19.

Cơ chế chống lại Covid của Tế bào gốc trung mô
Cơ chế chống lại Covid của Tế bào gốc trung mô. Nguồn: ĐH Quốc gia TP.HCM.

Theo Tạp chí nghiên cứu và trị liệu Tế bào gốc BMC, liệu pháp tế bào gốc trung mô được chú ý kể từ khi bùng phát COVID-19 và các nghiên cứu hiện tại đã chỉ ra rằng tế bào gốc trung mô có thể làm giảm hiệu quả phản ứng viêm nghiêm trọng ở bệnh nhân do SARS-CoV-2, giảm tổn thương phổi, cải thiện chức năng phổi, bảo vệ và sửa chữa phổi, và đóng một vai trò tích cực trong việc làm giảm xơ phổi ở COVID-19 người bệnh.

Kết quả nghiên cứu được đăng trên Thư viện Y khoa Hoa Kỳ cũng cho thấy khả năng của tế bào gốc trung mô trong việc giảm viêm toàn thân và bảo vệ cơ thể chống lại SARS-CoV-2. Ngoài ra liệu pháp tế bào gốc trung mô cũng giúp cải thiện các triệu chứng lâm sàng của suy nhược và mệt mỏi, thở nhanh và thiếu oxy.

Sau khi đi vào cơ thể, tế bào gốc trung mô di chuyển đến phổi và có thể biệt hóa thành tế bào biểu mô phế nang và tế bào nội mô mạch máu phổi, có thể làm tăng bài tiết các chất hoạt động bề mặt phế nang và thúc đẩy quá trình tái tạo mạch máu, do đó thúc đẩy quá trình sửa chữa tổn thương. Ngoài phổi, tế bào gốc trung mô cũng có thể thúc đẩy quá trình sửa chữa các mô bị tổn thương khác ở bệnh nhân COVID-19. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng tế bào gốc trung mô kích hoạt một loạt các cơ chế sửa chữa, bao gồm các yếu tố tác dụng chống viêm và thúc đẩy hình thành mạch, tăng cường quá trình sửa chữa của thận và ruột.

Thành công phục hồi sức khỏe ở bệnh nhân Covid nặng bằng Tế bào gốc

Theo một kết quả thử nghiệm đăng trên báo Vnexpress.net, một nữ bệnh nhân 65 tuổi tại Trung Quốc bị ốm nặng do nhiễm nCoV đã khiến các bác sĩ kinh ngạc về tốc độ hồi phục sau khi sử dụng liệu pháp tế bào gốc.

Bệnh nhân nằm trong phòng chăm sóc đặc biệt tại bệnh viện Bảo Sơn (Côn Minh), thủ phủ tỉnh Vân Nam ở tây nam Trung Quốc, trong tình trạng nguy kịch suốt gần hai tuần do mắc Covid-19. Tuy nhiên, theo báo cáo công bố hôm 27/2/2020 trên trang Chinaxiv.org của nhóm nghiên cứu đứng đầu là tiến sĩ Hu Min ở Đại học Côn Minh, chỉ 4 ngày sau khi tiêm liều tế bào gốc đầu tiên lấy từ nhau thai, người phụ nữ có thể đứng dậy và đi lại.

Các bác sĩ điều trị cho nữ bệnh nhân Covid-19 ở bệnh viện Bảo Sơn. Ảnh: SCMP.
Các bác sĩ điều trị cho nữ bệnh nhân Covid-19 ở bệnh viện Bảo Sơn. Ảnh: SCMP.

“Dù mới chỉ có một ca bệnh được áp dụng, kết quả có ý nghĩa rất quan trọng và truyền cảm hứng cho các thử nghiệm lâm sàng tương tự trong điều trị bệnh nhân Covid-19 nguy kịch”, các tác giả nghiên cứu cho biết. “Liệu pháp tế bào gốc có thể là lựa chọn lý tưởng để sử dụng kết hợp với các tác nhân thúc đẩy miễn dịch khác”.

Ca bệnh ở Vân Nam là một trong 14 thử nghiệm sử dụng tế bào gốc để điều trị cho bệnh nhân nhiễm nCoV ở Trung Quốc, theo dữ liệu thử nghiệm lâm sàng của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Dù liệu pháp còn gây tranh cãi, giới chức y tế và chuyên gia y khoa vẫn hy vọng tế bào gốc có thể cứu mạng những bệnh nhân nguy kịch.

Xem thêm: Tế bào gốc giúp giảm tỉ lệ tử vong ở những bệnh nhân Covid nặng

Live your life you love!

sent from Medeze with ❤️!