Tế bào gốc tủy xương là gì? Ứng dụng trong y học của tế bào gốc tủy xương

Tế bào gốc tuỷ xương được ứng dụng nhiều trong việc điều trị các bệnh về máu. Vậy tế bào gốc tuỷ xương là gì và được sử dụng như thế nào trong y học. Mời bạn cùng Medeze tìm hiểu qua bài viết sau.

Tế bào gốc tủy xương là gì?

Tủy xương hay tủy sống là mô mềm và có dạng keo nằm bên trong trung tâm rỗng của ống tủy. Tủy xương là một nguồn tế bào gốc phong phú, trong đó có hai loại tế bào gốc nổi bật là tế bào gốc tạo máu và tế bào gốc trung mô. 

Tế bào gốc tủy xương là gì? Ứng dụng trong y học của tế bào gốc tủy xương
Tủy xương là nguồn chứa tế bào gốc phong phú.

Tủy xương màu đỏ: chứa các tế bào gốc tạo máu. Những tế bào này liên tục phân chia, biệt hóa và tạo ra các tế bào máu mới bao gồm hồng cầu, tiểu cầu, lympho B, lympho T,… cho máu của bạn. Các tế bào này di chuyển qua thành nội mạch, ra ngoài tủy xương và vào hệ thống tuần hoàn nhằm tạo máu cho cơ thể. Tỉ lệ tủy đỏ sẽ giảm dần theo độ tuổi.

Tủy xương màu vàng: bao gồm chủ yếu là chất béo đến từ tế bào mỡ và mô liên kết. Đồng thời tủy xương màu vàng cũng là một nguồn tế bào gốc trung mô. Các tế bào gốc trung mô (mesenchymal stem cells) có khả năng biệt hóa thành các loại tế bào khác nhau như xương, sụn, mỡ, cơ, thần kinh…

Hiện nay, các ứng dụng của tế bào gốc tủy xương trong điều trị bệnh dựa trên chức năng chính của tế bào gốc tạo máu và tế bào gốc trung mô có ở bên trong nó.

Ứng dụng của tế bào gốc tủy xương trong điều trị các bệnh về máu

Tế bào máu đóng vai trò tạo nên hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu. Chúng giữ vai trò quan trọng và mỗi loại có một công việc khác nhau:

  • Các tế bào hồng cầu mang oxy đi khắp cơ thể con người. Chúng cũng đưa carbon dioxide vào phổi để con người có thể hít thở ra ngoài.
  • Các tế bào bạch cầu là một phần của hệ thống miễn dịch. Chúng chống lại các loại virus và vi khuẩn có thể khiến con người bị bệnh.
  • Tiểu cầu hình thành cục máu đông để cầm máu.

Nhiều căn bệnh ác tính (bệnh bạch cầu, ung thư hạch,…) và không ác tính (bệnh hồng cầu hình liềm,…) là do các tế bào tạo máu bị tổn thương và không có khả năng sản sinh ra các tế bào máu khỏe mạnh. Lúc này, các tế bào gốc tạo máu khỏe mạnh từ tủy xương có thể được cấy ghép vào cơ thể người bệnh, giúp phục hồi khả năng tạo ra các tế bào hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu cần thiết. Loại điều trị này được gọi là ghép tủy xương hoặc ghép tế bào gốc. 

Tế bào gốc tủy xương là gì? Ứng dụng trong y học của tế bào gốc tủy xương
Tế bào gốc tủy xương được ứng dụng trong điều trị ung thư hạch.

Ứng dụng của tế bào gốc trung mô

Tế bào gốc tủy xương là gì? Ứng dụng trong y học của tế bào gốc tủy xương
Tế bào gốc trung mô (MSC).

Tế bào gốc trung mô (MSCs), có thể tìm thấy trong mô đệm của tủy xương, đã được sử dụng thành công trong y học để điều trị nhiều loại bệnh nhờ khả năng chống viêm, đặc tính điều hòa miễn dịch và tái tạo mô. 

Tế bào gốc trung mô được coi là tế bào “đặc quyền miễn dịch”, nghĩa là chúng không thể hiện các đặc tính kích hoạt hệ thống miễn dịch và phòng thủ của cơ thể. Nhờ vậy, tế bào gốc trung mô sẽ không bị tấn công bởi hệ miễn dịch của người bệnh. Điều này giúp ích rất lớn trong quá trình cấy ghép tế bào đồng loại (bệnh nhân sử dụng tế bào gốc của người hiến tặng) vì tế bào gốc trung mô có thể được cấy ghép vào bệnh nhân mà không cần phải ức chế miễn dịch – tức là sử dụng các biện pháp nhằm giảm khả năng hoặc ngăn chặn hoạt động của hệ thống miễn dịch. Từ đó, bệnh nhân sẽ hạn chế gặp phải tác dụng phụ nghiêm trọng được gọi là bệnh ghép chống lại vật chủ (GVHD). 

Sự phát triển liệu pháp tế bào gốc dựa trên nguồn tế bào gốc trung mô tiếp tục là một lĩnh vực y học tái tạo đang phát triển nhanh chóng. Hiện nay, tế bào gốc trung mô được sử dụng trong các liệu pháp điều trị các bệnh lý khác nhau, bao gồm rối loạn thần kinh, thiếu máu cơ tim, tiểu đường và các bệnh về xương và sụn. Bên cạnh đó, tế bào gốc trung mô được chứng minh có tiềm năng trong việc điều trị ung thư. Tuy nhiên, các nhà khoa học vẫn còn đang nghiên cứu thêm về hướng đi này.

Cách thu thập tế bào gốc tủy xương

Để thu thập tế bào gốc tủy xương, người hiến tặng hoặc bệnh nhân sẽ trải qua một quá trình phẫu thuật kéo dài khoảng một giờ. Đầu tiên, họ sẽ được gây mê. Tiếp theo, các bác sĩ sử dụng những chiếc kim rỗng để lấy tủy xương ra khỏi xương hông. 

Tủy xương lúc này sẽ ở dạng lỏng và trông giống như máu. Các bác sĩ sẽ thêm thuốc chống đông máu vào hỗn hợp này để ngăn ngừa vón cục. Sau khi tủy được thu thập, tủy xương được đưa qua một loạt các bộ lọc vô trùng có kích thước giảm dần để loại bỏ chất béo, các mảnh xương và mảnh vụn của tế bào. 

Tế bào gốc tủy xương là gì? Ứng dụng trong y học của tế bào gốc tủy xương
Tế bào gốc phải trải qua quá trình thu thập và xử lý kĩ càng. 

Nếu có sự chậm trễ giữa quá trình lấy và truyền, tủy xương có thể được bảo quản ở nhiệt độ phòng hoặc trong tủ lạnh từ 24 đến 48 giờ. Tủy xương cũng có thể được trữ đông trong tủ đông nitơ lỏng, nhất là trong các trường hợp cấy ghép tự thân.

Các loại cấy ghép tủy xương

Cấy ghép tự thân

Tế bào gốc để cấy ghép tự thân được lấy từ chính cơ thể người bệnh. Đôi khi việc điều trị ung thư bằng hóa trị hoặc xạ trị liều cao, chuyên sâu có thể làm hỏng tế bào gốc và hệ thống miễn dịch người bệnh. Vậy nên, các bác sĩ sẽ loại bỏ hoặc giải cứu các tế bào gốc khỏi máu hoặc tủy xương trước khi bắt đầu điều trị ung thư.

Sau khi hóa trị, các tế bào gốc sẽ được đưa trở lại cơ thể người bệnh. Chúng sẽ giúp phục hồi hệ thống miễn dịch, khả năng sản xuất tế bào máu và chống nhiễm trùng của cơ thể. Quá trình này còn được gọi là cấy ghép tự thân.

Cấy ghép đồng loại

Tế bào gốc để cấy ghép đồng loại đến từ người hiến tặng. Tế bào gốc của người hiến tặng sẽ được trao cho bệnh nhân sau khi bệnh nhân trải qua giai đoạn hóa trị, xạ trị. Các tế bào gốc mới được đưa vào sẽ nhận biết và tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại trong cơ thể. 

Để tìm được người hiến tặng phù hợp, các bác sĩ sẽ tiến hành xét nghiệm HLA – tức xét nghiệm kháng nguyên bạch cầu để xác định mức độ phù hợp. Anh chị em cùng cha mẹ thường là những người phù hợp nhất, nhưng một thành viên khác trong gia đình hoặc một tình nguyện viên không liên quan cũng có thể là có kết quả xét nghiệm HLA phù hợp. 

Tế bào gốc tủy xương là gì? Ứng dụng trong y học của tế bào gốc tủy xương
Thành viên trong gia đình có thể trở thành người hiến tặng tế bào gốc.

Nếu xét nghiệm HLA cho thấy người hiến tặng có các chỉ số tương đồng của người bệnh thì người bệnh sẽ ít gặp phải tác dụng phụ nghiêm trọng được gọi là bệnh ghép chống lại vật chủ (GVHD) – tình trạng các tế bào được cấy ghép tấn công các tế bào bên trong cơ thể của người bệnh.

Có thể thấy, tế bào gốc tủy xương là một nguồn tế bào gốc phong phú và có nhiều tiềm năng đối với y học. Chúng có thể giúp ích trong việc điều trị rất nhiều căn bệnh nguy hiểm đối với con người. 

Nếu bạn đang có nhu cầu tư vấn miễn phí dịch vụ tế bào gốc thì đừng ngần ngại liên hệ với Medeze qua thông tin dưới đây. 

Medeze – Ngân Hàng Lưu Trữ Tế Bào Gốc – Bảo Hiểm Sức Khỏe Trọn Đời Cho Bé

TP. Hồ Chí Minh

  • C34, Khu Biệt thự Thạnh Xuân, Phường Thạnh Xuân, Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh.
  • 116 Nguyễn Văn Hưởng, Phường Thảo Điền, Thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh.

Hà Nội

  • Tòa nhà Icon4, Tầng 16, 243A Đê La Thành, Quận Đống Đa, Hà Nội.

Hotline: 1900 633 686.

Tham khảo:

ryortho.com

cancer.net

kiboufucoidan.com.vn

dvcstem.com

frontiersin.org

aabb.org

cen.acs.org

blood.ca